Του Χρίστου A. Καρά, Δικηγόρος, Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αμμοχώστου
Η χθεσινή τριμερής συνάντηση για το Κυπριακό άφησε πίσω της μια συγκρατημένα θετική εικόνα. Υπήρξαν συμφωνίες, καταγράφηκαν ορισμένα πρακτικά βήματα και, κυρίως, διατηρήθηκε ανοικτή η προοπτική συνέχισης της προσπάθειας υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Θα ήταν όμως υπερβολή να μιλήσουμε για ουσιαστική πρόοδο προς την επίλυση του Κυπριακού. Και αυτή ακριβώς είναι η πραγματικότητα που οφείλουμε να αξιολογήσουμε με νηφαλιότητα. Ούτε να υποτιμήσουμε όσα επιτεύχθηκαν ούτε να καλλιεργήσουμε προσδοκίες που δεν δικαιολογούνται ακόμη από τα δεδομένα.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μικρά βήματα, μεγάλες εκκρεμότητες
Η συμφωνία για το άνοιγμα δύο νέων σημείων διέλευσης, οι πρωτοβουλίες των Τεχνικών Επιτροπών και η επανέναρξη του προγράμματος Imagine αποτελούν θετικές εξελίξεις. Είναι μέτρα που μπορούν να διευκολύνουν την καθημερινότητα, να ενισχύσουν την επικοινωνία μεταξύ των δύο κοινοτήτων και να συμβάλουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης.
Δεν πρέπει, όμως, να συγχέουμε την οικοδόμηση εμπιστοσύνης με την επίλυση του προβλήματος. Το Κυπριακό δεν είναι πρωτίστως ζήτημα οδοφραγμάτων ή δικοινοτικών δραστηριοτήτων. Είναι ζήτημα συνεχιζόμενης κατοχής, ασφάλειας, κυριαρχίας και επανένωσης της πατρίδας μας.
Τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης έχουν αξία όταν υπηρετούν έναν ευρύτερο πολιτικό στόχο. Δεν μπορούν να μετατραπούν σε υποκατάστατο της ουσιαστικής διαπραγμάτευσης. Η χθεσινή συνάντηση δεν κατέληξε σε συμφωνία για επανέναρξη των συνομιλιών. Ούτε προέκυψε σαφής σύγκλιση στα ζητήματα που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές. Συνεπώς η πρόοδος υπήρξε πραγματική αλλά περιορισμένη.
Η επόμενη συνάντηση και το πραγματικό διακύβευμα
Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της χθεσινής διαδικασίας ίσως να μην βρίσκεται σε όσα συμφωνήθηκαν, αλλά σε όσα παραμένει δυνατόν να ακολουθήσουν. Η προοπτική νέας συνάντησης με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών διατηρεί ενεργό το διπλωματικό ενδιαφέρον και αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω εξελίξεων.
Αυτό, από μόνο του δεν είναι αμελητέο. Το ερώτημα όμως είναι κατά πόσο η επόμενη συνάντηση θα αποτελέσει ένα ακόμη επεισόδιο μιας παρατεταμένης διαδικασίας ή την αφετηρία ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Για να συμβεί το δεύτερο, απαιτείται κάτι περισσότερο από καλό κλίμα και θετικές ανακοινώσεις. Απαιτείται σαφής συμφωνία για τη μεθοδολογία, πραγματική πολιτική βούληση και, κυρίως, κοινή αντίληψη ως προς τη βάση πάνω στην οποία θα διεξαχθούν οι συνομιλίες. Δεν μπορούμε κάθε φορά να αρχίζουμε από το μηδέν.
Το διαπραγματευτικό κεκτημένο, οι συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί και το συμφωνημένο πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα όπως καθορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, πρέπει να αποτελούν τη βάση της προσπάθειας. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να αναλωνόμαστε σε συζητήσεις για τη διαδικασία, χωρίς ποτέ να φτάνουμε στην ουσία.
Ο παράγοντας Τουρκία
Η παρουσία του Τουφάν Έρχιουρμαν δημιουργεί ένα διαφορετικό περιβάλλον επικοινωνίας. Ωστόσο, θα ήταν πρόωρο να θεωρήσουμε ότι αυτό συνεπάγεται και ουσιαστική μεταβολή των τουρκικών θέσεων. Η Άγκυρα εξακολουθεί να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο.
Η πραγματική δοκιμασία θα είναι κατά πόσο η Τουρκία θα επιτρέψει και θα στηρίξει μια διαδικασία εντός του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, εγκαταλείποντας τις αξιώσεις για λύση δύο κρατών. Χωρίς αυτή την προϋπόθεση, ακόμη και οι καλύτερες προθέσεις ή οι θετικότερες προσωπικές σχέσεις δύσκολα μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Ο χρόνος δεν είναι ουδέτερος
Υπάρχει, τέλος, μια διάσταση που δεν πρέπει ποτέ να ξεχνούμε. Πενήντα δύο χρόνια μετά την εισβολή, η πάροδος του χρόνου δεν αφήνει την κατάσταση αμετάβλητη. Τα τετελεσμένα παγιώνονται, οι δημογραφικές και κοινωνικές πραγματικότητες μεταβάλλονται και η προοπτική επανένωσης γίνεται ολοένα πιο σύνθετη. Γι’ αυτό η διατήρηση της διαδικασίας είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί αυτοσκοπό.
Η δική μας πλευρά οφείλει να παραμένει σταθερά προσηλωμένη στον στόχο της λύσης, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και να αξιοποιεί κάθε πραγματική δυνατότητα προόδου, χωρίς εκπτώσεις στις βασικές αρχές. Ούτε αδικαιολόγητη αισιοδοξία αλλά ούτε και μοιρολατρία.
Η χθεσινή συνάντηση δεν άλλαξε τα δεδομένα του Κυπριακού. Διατήρησε όμως ανοικτή μια δυνατότητα. Το αν αυτή η δυνατότητα θα εξελιχθεί σε πραγματική ευκαιρία θα κριθεί από τα επόμενα βήματα. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να παραμένει ανοικτή η πόρτα των συνομιλιών. Είναι να υπάρχει πραγματική προοπτική να οδηγήσει κάποτε στην επανένωση της πατρίδας μας.
