*Της Χριστίνας Νικολάου
Στο Νεπάλ, αυτές τις μέρες, η φύση μας θυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι τα οικοσυστήματα έχουν όρια. Καταστροφικές πλημμύρες στα σύνορα Νεπάλ–Θιβέτ, μετά από κατάρρευση παγετώνα και βραχώδους μάζας, προκάλεσαν ανθρώπινες απώλειες και τεράστιες καταστροφές. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας αποσταθεροποιεί όλο και περισσότερο τα ορεινά οικοσυστήματα.
Και την ίδια ώρα, στην άλλη άκρη του κόσμου, σε μια μικρή παραλία της Κύπρου, συζητούμε για ομπρέλες, κρεβατάκια και την «αξιοποίηση» της Λάρας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Φαινομενικά, δεν έχουν καμία σχέση.
Στην πραγματικότητα, έχουν.
Η Λάρα δεν είναι απλώς μία από τις ομορφότερες παραλίες του Ακάμα. Είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός βιότοπος αναπαραγωγής της Caretta caretta και της πράσινης χελώνας. Η περιοχή Λάρας–Τοξεύτρας προστατεύεται εδώ και δεκαετίες ακριβώς επειδή η οικολογική της αξία δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο με όρους τουριστικής αξιοποίησης.
Κι όμως, κάθε λίγα χρόνια επιστρέφουμε στο ίδιο ερώτημα: μήπως η Λάρα μπορεί να γίνει λίγο πιο «οργανωμένη»; Φέτος, εικόνες με ομπρέλες και αντίσκηνα μέσα στην προστατευόμενη περιοχή επανέφεραν το ζήτημα στην επικαιρότητα, ενώ οι τοπικές αρχές θέτουν ζητήματα που αφορούν την πρόσβαση, τις περιουσίες και τα δικαιώματα των κατοίκων της περιοχής.
Το να υπερασπίζεται κάποιος την προστασία της Λάρας δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοεί τους ανθρώπους που ζουν γύρω από αυτήν. Η προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να σημαίνει εγκατάλειψη των τοπικών κοινωνιών. Από την άλλη, η ανάγκη για οικονομική ανάπτυξη δεν μπορεί να αποτελεί λευκή επιταγή για κάθε μορφή τουριστικής εκμετάλλευσης.
Αυτή είναι και η ουσία της πολιτικής προσέγγισης του ΑΚΕΛ: προστασία του περιβάλλοντος, κοινωνική δικαιοσύνη και βιώσιμη ανάπτυξη πρέπει να προχωρούν μαζί. Η φύση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά ως προϋπόθεση για μια ανάπτυξη που αντέχει στον χρόνο και στηρίζει τις τοπικές κοινωνίες, χωρίς η «συνύπαρξη» να σημαίνει ότι η φύση πρέπει να προσαρμοστεί σε κάθε ανθρώπινη απαίτηση.
Στα Ιμαλάια, η κλιματική αλλαγή δεν είναι πλέον μια μακρινή απειλή. Οι παγετώνες υποχωρούν, αποσταθεροποιώντας ένα παγετωνικό σύστημα που συγκρατεί τεράστιες ποσότητες νερού. Στη Λάρα, πιέζουμε ένα παράκτιο οικοσύστημα που αποτελεί τόπο αναπαραγωγής απειλούμενων ειδών.
Τα οικοσυστήματα έχουν όρια. Για δεκαετίες λειτουργούσαμε με τη λογική «πρώτα η ανάπτυξη, οι υποδομές και ο τουρισμός και αν περισσεύει χώρος η προστασία της φύσης και μετά το περιβάλλον». Η κλιματική κρίση αποδεικνύει πόσο επικίνδυνη είναι αυτή η αντίληψη.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η φύση δεν είναι κάτι που «διακοσμεί» την οικονομία μας. Τα οικοσυστήματα λειτουργούν ως υποδομές προστασίας, και όταν τα καταστρέφουμε χάνουμε μέρος της φυσικής μας άμυνας.
Το πραγματικό ερώτημα είναι τι μοντέλο τουρισμού θέλουμε; Θέλουμε κάθε παραλία να μοιάζει με τις άλλες, με ομπρέλες, ξαπλώστρες και εγκαταστάσεις; Ή μπορούμε να δεχτούμε ότι ορισμένα μέρη έχουν αξία ακριβώς επειδή παραμένουν διαφορετικά;
Η λύση δεν είναι «ή οι άνθρωποι ή οι χελώνες». Υπάρχει και τρίτος δρόμος: να σχεδιάσουμε την οικονομική δραστηριότητα γύρω από τα όρια της φύσης.
Η Κύπρος δεν είναι το Νεπάλ. Αντιμετωπίζει όμως τη δική της κλιματική πραγματικότητα: υψηλότερες θερμοκρασίες, ξηρασία, πυρκαγιές, πίεση στους υδάτινους πόρους και αυξανόμενη πίεση στα παράκτια οικοσυστήματα.
Γι’ αυτό η Λάρα είναι ένα τεστ. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να καταστραφεί ένα οικοσύστημα για να αποφασίσουμε ότι έπρεπε να το προστατεύσουμε.
Από το Νεπάλ μέχρι την Κύπρο, το μάθημα είναι το ίδιο. Δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε με ένα παγετώνα, όπως δεν μπορούμε να εξηγήσουμε σε μια χελώνα ότι «φέτος θα βάλουμε λίγα κρεβατάκια».
Η φύση δεν διαπραγματεύεται τα όριά της. Εμείς πρέπει να αποφασίσουμε αν θα τα σεβαστούμε πριν αναγκαστούμε να τα μάθουμε με τον δύσκολο τρόπο.
Υ.Γ. Στη Λάρα, αυτό το όριο είναι χαραγμένο στην άμμο.
*Περιβαλλοντολόγος, Επικεφαλής Τομέα Βιώσιμης Ανάπτυξης και Αειφορίας Κ.Ε ΑΚΕΛ
