Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού
- Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent)
- Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Η ανακοίνωση μιας συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών δημιουργεί εύλογα αισθήματα ανακούφισης σε μια περιοχή που βρέθηκε τους τελευταίους μήνες στο χείλος μιας γενικευμένης σύρραξης. Η επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών στον Περσικό Κόλπο, η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και η προοπτική επανέναρξης των διαπραγματεύσεων αποτελούν αναμφίβολα θετικές εξελίξεις. Ωστόσο, το πραγματικό ερώτημα παραμένει, αν δηλαδή πρόκειται για ειρήνη ή απλώς για μια προσωρινή ανακωχή;
Ο πόλεμος που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 είχε ως αφετηρία τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν, με στόχο, σύμφωνα με τις εμπλεκόμενες πλευρές, την αποτροπή της περαιτέρω ανάπτυξης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν άμεση και πολυδιάστατη. Η περιοχή οδηγήθηκε σε έναν επικίνδυνο κύκλο στρατιωτικής κλιμάκωσης, ενώ το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομία. Η συμφωνία που ανακοινώθηκε φαίνεται να επαναφέρει, σε μεγάλο βαθμό, την κατάσταση που ίσχυε πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Η ναυσιπλοΐα αποκαθίσταται, οι ενεργειακές ροές αναμένεται να επανεκκινήσουν και οι δύο πλευρές δεσμεύονται σε έναν νέο κύκλο συνομιλιών. Ωστόσο, η ουσία του προβλήματος παραμένει άλυτη.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Το βασικό ζήτημα για την Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της εξακολουθεί να είναι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη επιδιώκει την πλήρη άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα περιουσιακά στοιχεία. Αυτά ακριβώς τα ζητήματα αποτελούσαν επί χρόνια τα κύρια σημεία διαφωνίας και, σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, δεν φαίνεται να έχουν επιλυθεί οριστικά.
Παράλληλα, η συμφωνία αναδεικνύει μια βαθύτερη γεωπολιτική πραγματικότητα. Και οι δύο πλευρές χρειάζονταν μια διέξοδο. Ο Πρόεδρος Τραμπ βρισκόταν αντιμέτωπος με αυξανόμενες πιέσεις λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και των πληθωριστικών επιπτώσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Ιράν, από την άλλη, αντιμετώπιζε μια οικονομία που βρισκόταν υπό ασφυκτική πίεση εξαιτίας των κυρώσεων και του αποκλεισμού των λιμανιών του. Σε αυτό το πλαίσιο, η συμφωνία μοιάζει περισσότερο με μια στρατηγική ανάπαυλα παρά με μια ιστορική διπλωματική λύση. Δεν είναι τυχαίο ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη επιχειρούν να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα ως δική τους νίκη. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για έναν συμβιβασμό που επιτρέπει σε όλες τις πλευρές να κερδίσουν χρόνο.
Το μέλλον της Μέσης Ανατολής θα κριθεί όχι από τις πανηγυρικές δηλώσεις των επόμενων ημερών αλλά από το κατά πόσο θα επιτευχθεί μια βιώσιμη και επαληθεύσιμη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις περιφερειακές ισορροπίες ασφαλείας και τη σταθερότητα στον Λίβανο και την ευρύτερη περιοχή. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι πόλεμοι μπορούν να σταματήσουν με μια υπογραφή. Οι κρίσεις όμως τερματίζονται μόνο όταν αντιμετωπίζονται οι αιτίες που τις γέννησαν. Και αυτές οι αιτίες εξακολουθούν να βρίσκονται στο τραπέζι.
