Ψυχοθεραπεία στην Κύπρο: Το θεσμικό κενό και η ανάγκη για άμεση ρύθμιση

Της Θέκλας Βασιλείου

• Πρόεδρος Παγκύπριου Συνδέσμου Ψυχοθεραπευτών
• Ψυχολόγος (MSc)
• Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια

Το αίτημα για τη θεσμοθέτηση και ρύθμιση της ψυχοθεραπείας στην Κύπρο, με στόχο τη διασφάλιση της παροχής υψηλής ποιότητας υπηρεσιών και την ουσιαστική προστασία των πολιτών, αποτελεί διαχρονική και αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα του Παγκύπριου Συνδέσμου Ψυχοθεραπευτών από την ίδρυσή του μέχρι και σήμερα.

Η επιδίωξη αυτή δεν συνιστά απλώς ένα επαγγελματικό αίτημα, ούτε αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση επιμέρους συμφερόντων. Αντιθέτως, αφορά την κάλυψη ενός κρίσιμου θεσμικού κενού, που επηρεάζει άμεσα τη δημόσια υγεία. Σε έναν τομέα τόσο ευαίσθητο όσο η ψυχική υγεία, η απουσία σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τους θεραπευόμενους, καθώς δεν διασφαλίζεται ότι οι υπηρεσίες παρέχονται από κατάλληλα καταρτισμένους, πιστοποιημένους και εποπτευόμενους επαγγελματίες.

Στόχος ένα σύγχρονο πλαίσιο ρύθμισης

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Ψυχοθεραπευτών έχει διαχρονικά αναλάβει ενεργό ρόλο στην προώθηση της θεσμικής κατοχύρωσης του επαγγέλματος. Ήδη από τον Μάρτιο του 2017, κατατέθηκε προσχέδιο νομοσχεδίου στον τότε Υπουργό Υγείας, κ. Γιώργο Παμπορίδη, το οποίο αποσκοπούσε στη ρύθμιση της άσκησης του επαγγέλματος του ψυχοθεραπευτή.

Το προσχέδιο αυτό περιλάμβανε βασικές πρόνοιες για τη σύσταση Συμβουλίου Εγγραφής Ψυχοθεραπευτών, τον καθορισμό των αναγκαίων προσόντων για εγγραφή στο Μητρώο, καθώς και μεταβατικές ρυθμίσεις για επαγγελματίες που ήδη ασκούν το επάγγελμα. Τον Νοέμβριο του 2020, το Υπουργείο Υγείας έθεσε το νομοσχέδιο σε δημόσια διαβούλευση, χωρίς ωστόσο να προηγηθεί επαρκής ενημέρωση του Συνδέσμου. Έκτοτε, δεν υπήρξε καμία ουσιαστική εξέλιξη ή πρόοδος. Το αποτέλεσμα είναι η διατήρηση ενός καθεστώτος αβεβαιότητας, που επηρεάζει τόσο τους επαγγελματίες όσο και τους πολίτες που αναζητούν αξιόπιστη ψυχοθεραπευτική στήριξη.

Σήμερα, ο Σύνδεσμος βρίσκεται σε διαδικασία επικαιροποίησης και ενίσχυσης του εν λόγω προσχεδίου, με στόχο την εναρμόνισή του με τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις, τις ευρωπαϊκές πρακτικές και τις αυξανόμενες ανάγκες της κοινωνίας. Παράλληλα, επιδιώκει την επανεκκίνηση του διαλόγου με το Υπουργείο Υγείας και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να προωθηθεί με ουσιαστικό και αποτελεσματικό τρόπο η θεσμική κατοχύρωση του επαγγέλματος.

Οι επιπτώσεις της μη ρύθμισης

Η απουσία θεσμικού πλαισίου δημιουργεί ένα περιβάλλον ασάφειας και έλλειψης ελέγχου. Πολίτες που αναζητούν βοήθεια δεν έχουν τη δυνατότητα να διακρίνουν με σαφήνεια ποιοι επαγγελματίες διαθέτουν την απαιτούμενη κατάρτιση και ποιοι όχι. Αυτό ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας, αλλά και για την ίδια την ψυχική ασφάλεια των πολιτών.

Παράλληλα, η μη ρύθμιση υπονομεύει την αξιοπιστία του επαγγέλματος, περιορίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης ποιοτικών υπηρεσιών και δυσχεραίνει τη δημιουργία ουσιαστικών συνεργειών μεταξύ των επαγγελματιών ψυχικής υγείας.

Η προστασία της ψυχικής υγείας των πολιτών αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας. Το Υπουργείο Υγείας καλείται να αναλάβει ενεργό και ηγετικό ρόλο, θέτοντας το ζήτημα της ρύθμισης της ψυχοθεραπείας σε άμεση προτεραιότητα και προωθώντας τη θεσμική της κατοχύρωση μέσα από μια συντονισμένη και ουσιαστική διαδικασία.

Τι ζητά ο Σύνδεσμος;

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Ψυχοθεραπευτών επιδιώκει τη θέσπιση μιας σύγχρονης, λειτουργικής και αποτελεσματικής νομοθεσίας που θα διασφαλίζει ότι η άσκηση της ψυχοθεραπείας γίνεται αποκλειστικά από επαγγελματίες με αποδεδειγμένα προσόντα και κατάλληλη εκπαίδευση.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Σύνδεσμος διεκδικεί:

• Θέσπιση πλαισίων εκπαίδευσης, πιστοποίησης, εποπτείας και συνεχιζόμενης επιμόρφωσης
• Ανάπτυξη αποτελεσματικών μηχανισμών λογοδοσίας και ελέγχου
• Καθιέρωση σαφών, προσβάσιμων και αξιόπιστων διαδικασιών υποβολής και εξέτασης παραπόνων
• Θεσμική κατοχύρωση και προστασία των επαγγελματικών τίτλων

Στόχος είναι η προστασία των πολιτών και ιδιαίτερα των ευάλωτων ομάδων που έχουν ανάγκη από ασφαλείς και αξιόπιστες υπηρεσίες.

Ζήτημα δημόσιας υγείας

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Ψυχοθεραπευτών κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και υπογραμμίζει ότι η θεσμοθέτηση και ρύθμιση της ψυχοθεραπείας δεν μπορεί να καθυστερεί άλλο. Αποτελεί ένα αναγκαίο βήμα για τη θωράκιση της ψυχικής υγείας στην Κύπρο, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών και την αναβάθμιση του επιπέδου των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που δεν αφορά αποκλειστικά τους επαγγελματίες του κλάδου, αλλά το σύνολο της κοινωνίας.

Ο Σύνδεσμός μας είναι έτοιμος να συμβάλλει ενεργά και εποικοδομητικά, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και όλους τους αρμόδιους και εμπλεκόμενους φορείς, στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, λειτουργικού και αποτελεσματικού νομοθετικού πλαισίου, που θα αναβαθμίζει τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και θα προστατεύει τη δημόσια υγεία.