Ένα «πρώην τιμωρητήριο, παντελώς ακατάλληλο να φιλοξενεί κρατούμενους με ψυχικά νοσήματα, με χειροκίνητες πόρτες ασφαλείας και άφθονη καύσιμη ύλη στα κελιά, ανάμεσα της και αφροστρώματα, είναι η πραγματικότητα της πτέρυγας 4 των Κεντρικών Φυλακών», εκεί που την περασμένη εβδομάδα έγκλειστοι και δεσμοφύλακες κόντεψαν να καούν ζωντανοί, όταν ομάδα καταδίκων έβαλε φωτιά. Αυτό καταγγέλλει σε συνέντευξή του στο AlphaNews.Live, ο Αντιπρόεδρος και Εκπρόσωπος του Κλαδικού Συμβουλίου των Δεσμοφυλάκων της Παγκύπριας Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ και μέλος του ΔΣ της Παγκύπριας συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ, Γιώργος Μαλτέζος.
Χωρίς όμως η ιστορία να τελειώνει εδώ, η σημερινή εικόνα του σωφρονιστικού ιδρύματος στο σύνολό του, λέει ο κ. Μαλτέζος, «είναι η χειρότερη που υπήρξε ποτέ». Κάνοντας λόγο για καθημερινή κατάφωρη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων κρατουμένων και εγκλείστων, με κελιά που στοιβάζουν ανθρώπους έχοντας ως διαθέσιμο χώρο ο καθένας κάτι παραπάνω από 1 τ.μ., ο Αντιπρόεδρος των δεσμοφυλάκων της ΙΣΟΤΗΤΑΣ περιγράφει την κατάσταση με μία λέξη… «ασφυκτική».
Οι νυχτερινές βάρδιες κάλλιστα θα μπορούσαν να παρομοιαστούν με «ωρολογιακές βόμβες», αφού όπως σημειώνει, δεσμοφύλακες ζουν άθελά τους σε συνθήκες εγκλεισμού, κλειδωμένοι ένας ή δύο μέσα σε πτέρυγες των 100, χωρίς πυρασφάλεια και με χρόνο ανταπόκρισης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, τέτοιο που «από θαύμα δεν έχουμε θρηνήσει ακόμη θύματα».
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Συμπερασματικά από τα λεγόμενά του κ. Μαλτέζου, θα έλεγε κανείς πως η φωτιά στην πτέρυγα 4 δεν ήταν πάρα ένα μικρό δείγμα μιας φρικτής, απάνθρωπης και εξαιρετικά επικίνδυνης πραγματικότητας των κυπριακών Φυλακών, που εδώ και καιρό φαίνεται να έχουν απωλέσει τον σωφρονιστικό τους ρόλο και να έχουν καταντήσει όπως ο ίδιος λέει χαρακτηριστικά «μια ξεχασμένη αποθήκη ψυχών».
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ποια η κατάσταση και οι προδιαγραφές της Πτέρυγας 4 όπου εκδηλώθηκε η φωτιά;
Το συγκεκριμένο κτήριο δεν θα έπρεπε καν να λειτουργεί, καθώς παλαιότερα λειτουργούσε ως τιμωρητήριο. Το τραγικό είναι ότι εκεί κρατούνται σήμερα άτομα με ψυχικά νοσήματα, τα οποία κανονικά δεν θα έπρεπε καν να βρίσκονται σε περιβάλλον φυλακών. Εμείς είμαστε δεσμοφύλακες, δεν είμαστε νοσηλευτικό προσωπικό. Για τη φροντίδα και διαχείριση αυτών των συνανθρώπων μας απαιτείται εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, καθώς και κατάλληλες θεραπευτικές δομές. Αντ’ αυτού, τους κρατούν σε μια υποδομή άλλης εποχής. Έχουμε χειροκίνητες πόρτες που κλειδώνουν μέσα ανθρώπους —κρατούμενους και προσωπικό— χωρίς σύγχρονα συστήματα ελεγχόμενης διαφυγής. Υπάρχει άφθονη καύσιμη ύλη, όπως τα αφροστρώματα που πυρπολήθηκαν, και μέχρι την περασμένη Κυριακή δεν υπήρχε ούτε ένα στοιχειώδες πυροσβεστικό σημείο, παρότι ήταν η τρίτη φορά που εκδηλώνεται φωτιά στον συγκεκριμένο χώρο. Το πυροσβεστικό σημείο τοποθετήθηκε την επομένη. Κατόπιν εορτής. Το ίδιο το Υπουργείο παραδέχεται πλέον την «παλαιότητα των κτιρίων».
Έχουν υπάρξει πρόσφατα παρόμοια περιστατικά στη συγκεκριμένη πτέρυγα;
Ναι, και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό. Ήταν η τρίτη φωτιά στην ίδια πτέρυγα. Είχε μεσολαβήσει και η φωτιά στην Πτέρυγα 10Α, όπου επίσης από καθαρή τύχη δεν θρηνήσαμε θύματα. Δεν μιλάμε για μεμονωμένο συμβάν· μιλάμε για ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο κινδύνου. Οι άνθρωποι κλειδώνονται πίσω από χειροκίνητες πόρτες χωρίς αυτοματισμούς ασφαλείας. Κάθε φορά στεκόμαστε ένα βήμα πιο κοντά στην τραγωδία, τόσο για το προσωπικό όσο και για τους έγκλειστους.
Υπάρχει πυροπροστασία στις φυλακές;
Αν υπήρχε ουσιαστική πυροπροστασία, δεν θα βλέπαμε τους συναδέλφους μας να δίνουν άνιση μάχη με τις φλόγες με φορητούς πυροσβεστήρες που άδειαζαν ο ένας μετά τον άλλον, προσπαθώντας να σώσουν ανθρώπινες ζωές. Δεν θα είχαμε συνάδελφο στο νοσοκομείο με οξυγόνο από την εισπνοή καπνού. Η πραγματική πυροπροστασία έχει όνομα: πιστοποιητικό πυροπροστασίας σε ισχύ, σύγχρονος εξοπλισμός, αυτοματοποιημένες οδοί εκκένωσης και επαρκές προσωπικό. Όχι χειροκίνητες πόρτες που εγκλωβίζουν ανθρώπους στον καπνό. Ως εργαζόμενοι τα έχουμε ζητήσει γραπτώς και επανειλημμένα. Είναι η ελάχιστη προϋπόθεση για να μη μετρήσουμε νεκρούς, είτε εργαζόμενους είτε κρατούμενους.
Από την Πυροσβεστική υπάρχει άδεια για τις διάφορες πτέρυγες;
Εξ όσων γνωρίζουμε όχι, δεν υπάρχει άδεια από την Πυροσβεστική, ειδικά στις πτέρυγες που είναι με χειροκίνητες κλειδαριές ακόμη και στα δωμάτια των κρατουμένων. Φανταστείτε να μην ήταν ανοικτοί οι κρατούμενοι εκείνη την ώρα και να χρειαζόταν να ανοίγαμε ένα προς ένα τα κελιά, ή και ακόμα να κοβόταν το κλειδί της χειροκίνητης κλειδαριάς.
Αυτή τη στιγμή σε τι κατάσταση βρίσκονται οι αριθμοί σε σχέση με τη χωρητικότητα;
Ασφυκτική. Σε υποδομές σχεδιασμένες για περίπου 600 άτομα, στοιβάζονται σήμερα διπλάσιοι άνθρωποι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) κατέγραψε μέχρι και τέσσερις κρατούμενους σε κελιά κάτω των έξι τετραγωνικών μέτρων, με ανθρώπους να κοιμούνται στο πάτωμα. Τα στατιστικά του Συμβουλίου της Ευρώπης κατατάσσουν την Κύπρο στις χώρες με σοβαρό υπερπληθυσμό. Το να εξαγγέλλονται απλώς «νέες θέσεις κράτησης» χωρίς να προσλαμβάνεται το απαραίτητο προσωπικό για να τις υποστηρίξει, δεν λύνει το πρόβλημα. Κρεβάτια χωρίς προσωπικό σημαίνει περισσότερος κίνδυνος για όλους.
Πόσο συχνά υπάρχουν επεισόδια βίας;
Οι εντάσεις είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο. Όταν τόσοι πολλοί άνθρωποι αναγκάζονται να συμβιώσουν σε τόσο περιορισμένο χώρο, κάτω από αυτές τις συνθήκες και με τεράστια υποστελέχωση από πλευράς προσωπικού, η ένταση είναι μαθηματική βεβαιότητα. Το σύστημα αδυνατεί να εγγυηθεί την ηρεμία και την ασφάλεια μέσα στις πτέρυγες, γιατί πολύ απλά οι αριθμοί δεν βγαίνουν.
Ποια είναι αυτά τα στοιχεία που πιστεύετε έχουν δημιουργήσει τόση ένταση ανάμεσα στους έγκλειστους;
Σκεφτείτε το ανθρώπινα και πρακτικά: τέσσερις άνθρωποι σε ένα κελί έξι τετραγωνικών, μέσα στις θερμοκρασίες του καλοκαιριού, με υποδομές που δεν επαρκούν για τις βασικές τους ανάγκες. Προσθέστε σε αυτό το μεγάλο ποσοστό υποδίκων που περιμένουν επί μήνες τη δίκη τους, τους ανθρώπους με ψυχιατρικά προβλήματα που βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε λάθος δομή χωρίς νοσηλευτική φροντίδα και το ελάχιστο προσωπικό φυλακών. Η αφορμή για μια ένταση μπορεί να είναι ασήμαντη, αλλά η πραγματική αιτία είναι οι απάνθρωπες συνθήκες. Το βαρέλι το γέμισε η ίδια η πολιτεία με τις παραλείψεις της. Πλέον δεν μιλάμε για σωφρονιστικό ίδρυμα, αλλά για μια ξεχασμένη αποθήκη ψυχών.
Τι είδους επεισόδια βίας υπάρχουν;
Υπάρχουν προστριβές, φασαρίες και δυστυχώς ομαδικά επεισόδια, όπως οι εμπρησμοί που είδαμε πρόσφατα. Αυτό είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα του εγκλεισμού υπό συνθήκες τεράστιας πίεσης. Όταν η πολιτεία αφήνει ένα τεράστιο κενό στην ποιότητα διαβίωσης και στη στελέχωση, δημιουργείται ένα περιβάλλον εκνευρισμού και απελπισίας. Τα επεισόδια αυτά είναι το σύμπτωμα ενός συστήματος που έχει καταρρεύσει.
Είστε χρόνια στον χώρο. Πιστεύετε ότι η κατάσταση σήμερα είναι χειρότερη από προηγούμενα χρόνια;
Με πόνο ψυχής το λέω: είναι η χειρότερη που έχω ζήσει. Δεν είναι απλή εντύπωση, είναι μετρήσιμο γεγονός. Έχουμε συνεχόμενες φωτιές, τη χειρότερη έκθεση της CPT που έχει δει ποτέ η χώρα, και υποδομές που δεν αντέχουν άλλο. Οι συνάδελφοι εξαντλούνται και δουλεύουν κάτω από αφόρητη πίεση. Πάντα υπήρχαν δυσκολίες, αλλά σήμερα υπάρχει μια πλήρης απόκλιση ανάμεσα στο μέγεθος του κινδύνου και στην αδράνεια των αρμοδίων. Σήμερα ζούμε πάνω σε μια ωρολογιακή βόμβα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Έφοδος» Φυτιρή στις Κεντρικές μετά την φωτιά στην Πτέρυγα 4 | AlphaNews
Υπάρχουν συμπεριφορές εκ μέρους της διεύθυνσης που σας έχουν απογοητεύσει;
Θα απαντήσω με γεγονότα. Οι γραπτές και ρεαλιστικές μας εισηγήσεις για την ασφάλεια (για τις πόρτες, την πυροπροστασία, την αποσυμφόρηση και τη στελέχωση) μένουν αναπάντητες. Την ίδια ώρα, βλέπουμε να δίνεται βάρος σε πειθαρχικές διαδικασίες εναντίον εκπροσώπων των εργαζομένων για συνδικαλιστικές ανακοινώσεις ή στο κυνήγι αδειών ασθενείας ενός εξουθενωμένου προσωπικού. Η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων είναι λανθασμένη όταν οι πτέρυγες κινδυνεύουν να καούν.
Σε τι ψυχολογία βρίσκονται οι δεσμοφύλακες όπως έχει η κατάσταση;
Είναι εξουθενωμένοι, αλλά στέκονται στο ύψος τους. Ο εργαζόμενος που μπαίνει στη βάρδια ξέρει ότι θα κλειδωθεί σε μια πτέρυγα πίσω από χειροκίνητη πόρτα, γνωρίζοντας ότι αν κάτι πάει στραβά, η έξοδος δεν ανοίγει με το πάτημα ενός κουμπιού. Αυτό το άγχος το παίρνει μαζί του στο σπίτι. Και όμως, αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι, με κίνδυνο της ζωής τους, έτρεξαν μέσα στον καπνό για να βγάλουν έξω με ασφάλεια τους κρατούμενους και τους συναδέλφους τους. Η πικρία μας δεν είναι για τη δουλειά, την οποία τιμούμε, αλλά για την πλήρη εγκατάλειψη από το κράτος.
Σας ακούει η πολιτεία;
Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους. Επιστολές με συγκεκριμένες τεχνικές και πρακτικές προτάσεις αγνοούνται. Χρειάστηκε να προσφύγουμε σε ευρωπαϊκούς θεσμούς για να ακουστεί το πρόβλημα. Ακόμα και η επίσκεψη του Υπουργού έγινε αφότου είχαν αποκατασταθεί οι ζημιές. Δεν μας ακούει η πολιτεία, μας ακούει η Ευρώπη. Εμείς θα συνεχίσουμε να μιλάμε εγγράφως και τεκμηριωμένα, υπερασπιζόμενοι την ασφάλεια όλων όσων βρίσκονται μέσα στις Φυλακές.
Είχατε πει ότι μέχρι τώρα από θαύμα δεν θρηνήσαμε θύματα, το πιστεύετε πραγματικά;
Κατηγορηματικά ναι. Συνάδελφος που πάλευε με τις φλόγες κατέρρευσε και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Αν αυτή η φωτιά, ή εκείνη του Δεκεμβρίου στην 10Α, είχε εκδηλωθεί σε ώρα με ακόμη λιγότερο προσωπικό, θα μιλούσαμε για εγκλωβισμένους ανθρώπους πίσω από κλειδωμένες πόρτες. Το «θαύμα» έχει όνομα: λέγεται αυτοθυσία του προσωπικού, που ρίχτηκε στη φωτιά για να σώσει ανθρώπινες ζωές. Αλλά το κράτος δεν μπορεί να βασίζει την ασφάλεια στα θαύματα.
Θεωρείτε ότι με τα δεδομένα που έχουν σήμερα στις Φυλακές, παραβιάζονται ανθρώπινα δικαιώματα;
Δεν είναι δικός μου ισχυρισμός, είναι η επίσημη διαπίστωση της CPT. Κρατούμενοι που ζουν τέσσερις μαζί σε λίγα τετραγωνικά, ακατάλληλες συνθήκες, έλλειψη πρόσβασης σε βασικές ανάγκες τη νύχτα. Αυτά είναι πορίσματα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Θα προσθέσω όμως ότι ανθρώπινα δικαιώματα έχουν και οι εργαζόμενοι. Έχουν το δικαίωμα στη ζωή, στην ασφάλεια στην εργασία τους και στο να μην εγκλωβίζονται σε κτήρια χωρίς σύγχρονες οδούς διαφυγής. Η ασφάλεια των κρατουμένων και η ασφάλεια των δεσμοφυλάκων είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Εμείς δεν θα σιωπήσουμε, γιατί σε αυτόν τον χώρο, η σιωπή κοστίζει ζωές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Δεν καλεστήκαμε ποτέ»: Διαψεύδουν Φυτιρή οι δεσμοφύλακες της Ισότητας | AlphaNews
